Over het microbioom en de barrièrefunctie van de huid bij paarden
De huid van het paard is veel meer dan alleen een beschermend omhulsel. Ze vormt een levendig ecosysteem waarin huidcellen, micro-organismen en het immuunsysteem continu samenwerken. Wanneer deze balans verstoord raakt, wat vaak het geval is bij veelvoorkomende huidproblemen zoals mok, regenschurft of zomereczeem, ontstaat er een vicieuze cirkel van toenemende jeuk en klachten. Inzicht in het huidmicrobioom en de huidbarrière helpt om huidgezondheid duurzaam te ondersteunen.
Wat is het huidmicrobioom?
Het huidmicrobioom is de verzameling van bacteriën, gisten, schimmels, en zelfs virussen en mijten die op het huidoppervlak leven. Samen vormen ze een hele belangrijke natuurlijke verdedigingslinie tegen ziekteverwekkers. Een gezond microbioom is heel divers: er is een evenwicht tussen vooral veel gunstige en een klein percentage minder gunstige soorten. Sommige goede bacteriën maken zelfs stoffen aan die schadelijke microben onderdrukken. Het microbioom verschilt per plek op de huid en is afhankelijk van vochtigheid, talgproductie, pH en temperatuur.
Over de huidbarrière
De huidbarrière bevindt zich in de bovenste laag van de huid (epidermis) en werkt als een soort muur. Huidcellen zijn de bakstenen, vetten zoals ceramiden en cholesterol vormen het cement. Deze structuur voorkomt vochtverlies en beschermt tegen binnendringers. Een gezonde barrière houdt de huid soepel, elastisch, glad en minder vatbaar voor irritatie of infecties.
Welke factoren beïnvloeden het microbioom van de huid?
- Omgevingsinvloeden: vocht (regen/zweet/damp), modder, warmte, kou en zuurstof.
- Verzorging: wassen met te agressieve shampoo of verkeerd productgebruik.
- Voeding & weerstand: tekorten aan essentiële voedingsstoffen verzwakken de huid.
- Stress & hormonale schommelingen: beïnvloeden de huid via immuunreacties.
- Hygiëne en huisvesting: slechte (stal)ventilatie en huidbedekking, zoals vuile/natte/verstikkende dekens en maskers verstoren de huidflora en uiteindelijk ook de barrière functie van de huid.
Wanneer ontstaat er disbiose?
Bij disbiose is de balans in het microbioom verstoord, vaak doordat één soort bacterie overmatig groeit. Bijvoorbeeld Staphylococcus kan een veel te dominante rol krijgen, toxines gaan produceren en huidirritatie veroorzaken. Dit leidt tot een vicieuze cirkel van jeuk, krabben en verdere huidbeschadiging. We spreken hier over een secundaire infectie van de huid.
Factoren die het evenwicht in microbioom én huidbarrière verstoren
- Overmatig gebruik van antibiotica of antiseptica.
- Agressief wassen en schrobben.
- Langdurig dragen van natte, vuile dekens of andere huidbedekking. Ook het materiaal van de huidbedekking of deken is hier van invloed.
- Chronische huidirritatie door insecten, pollen of andere allergieën.
- Onvoldoende herstel na wondjes of schaafplekken.
Waarom huidgezondheid afhankelijk is van microbioom én barrière
De huidbarrière en het microbioom werken nauw samen. De juiste pH en vetstructuur bieden gunstige bacteriën een goede leefomgeving. Andersom ondersteunen gunstige microben de lipidenlaag en stimuleren ze wondgenezing. Gaat één van beide achteruit, dan raakt ook de ander verstoord.
Wat is gunstig voor het microbioom en de barrière?
- Milde verzorgingsproducten die passen bij de pH van paardenhuid.
- Herstel van lipiden met ceramiden en cholesterol.
- Ondersteuning van het microbioom met probiotische sprays (zoals o.b.v. effectieve micro-organismen) of prebiotische ingrediënten.
Voeding rijk aan essentiële vetzuren en antioxidanten. - Hygiënische leefomgeving; vrij van schimmel en met voldoende droge, schone ligplekken.
Om te onthouden
- Een gezond microbioom is net zo belangrijk als een intacte huidbarrière.
- Dysbiose kan leiden tot terugkerende huidproblemen.
- Mensenshampoo is vaak ongeschikt voor paarden vanwege het verschil in pH.
- Behandeling moet altijd zowel op oorzaak als herstel van balans gericht zijn.
- Effectieve huidverzorging ondersteunt het natuurlijke ecosysteem van de huid, in plaats van het te verstoren.
⇒ In onze webshop heb ik huidverzorging producten verzameld die effectief zijn tegen specifieke problemen én veel respect hebben voor het microbioom, de barrierfunctie en de biodiversiteit in de leefomgeving van je paard. Neem gerust contact op bij vragen!
Dit artikel is geschreven met dank aan de kennis van Doderm. Een kijkje op hun site is zeer de moeite waard!
